Thanh La

Thanh la là nhạc khí tự thân vang gõ của Dân tộc Việt, (theo GSTS. Trần Văn Khê : Thanh la được sử dụng trong đạo Phật ở miền Trung gọi là Tang và trong Nam gọi là Ðẩu).

Xếp loại

Thanh la là nhạc khí tự thân vang gõ do người Việt Nam sáng tạo.

Hình thức cấu tạo

Thanh la là loại Ðồng la cỡ nhỏ, mỏng. Thanh la làm bằng hợp kim đồng thiếc có pha chì, hình tròn. Thanh la có hình dáng như chiếc Cồng, Chiêng không có núm, mặt hơi phồng, có thành cạnh và không định âm. Thanh La có hình dáng và kích thước đại thể như một cái nắp âu đựng trầu cau, mặt âu là trung tâm phát âm, thành âu là trung tâm nhân to tiếng, cạnh Thanh la có dùi hai lỗ thủng để xỏ một sợ dây quai. Thanh la có nhiều cỡ to, nhỏ khác nhau, đường kính từ 15cm đến 25cm, dùi gõ Thanh la làm bằng gỗ hoặc tre chuốt tròn, dài 20cm. (Theo PGS.PTS Nguyễn Thị Nhung- Nhạc khí gõ Trống Ðế trong Chèo truyền thống- Viện Âm nhạc-Nhà Xuất bản Âm nhạc - Hà Nội-1998 - Thanh la của Nhà hát Chèo Trung ương có đường kính 15cm, dùi dài 20cm).

Màu âm

Âm thanh Thanh la cao, vang, vui, trong trẻo, đánh mạnh nghe chói tai.

Kỹ thuật diễn tấu

Đánh Thanh la thì một tay cầm dây quai giơ lên, còn một tay cầm dùi gõ vào mặt thau. Thanh la có hai thứ tiếng: tiếng "Vang" : nghệ nhân chỉ cầm sợi dây quai giữ Thanh la và để Thanh la được tự do rung động. Tiếng "Nặng": nghệ nhân cầm sợi dây quai của Thanh la và dùng các ngón tay nắm giữ lấy cạnh Thanh la khiến sức rung động của Thanh la giảm bớt. Tiếng Thanh la bao giờ cũng đi sát với tiếng Trống Ðế: tiếng "vang" của Thanh la hòa nhịp với tiếng da của Trống Ðế và tiếng "nặng" của Thanh la đi cùng với tiếng đanh của tiếng tang Trống Ðế trong Dàn nhạc Chèo cổ.

Vị trí Trống Mảnh trong các Dàn nhạc

Thanh la được sử dụng trong Dàn Ðại nhạc của Cung đình, gồm 4 chiếc, tham gia trong Dàn nhạc Lễ miền Nam, trong Ban nhạc Chèo, Ban nhạc Chầu văn và Dàn nhạc Dân tộc hòa tấu. Thanh la nhỏ và Chũm chọe trong phe vỏ của Dàn nhạc Lễ Nam Bộ sử dụng trong các buổi tế lễ, cúng vái (Thanh la để trên rế và Chũm chọe cũng để trên rế do một người đánh).